خیانت عاطفی چیست و از کجا بفهمیم اتفاق افتاده؟
خیانت عاطفی همیشه با رابطه جنسی شروع نمیشود. در بسیاری از مواقع یک رابطه پنهانی، صمیمیت عاطفی یا وابستگی به فردی خارج از رابطه رسمی، بهتدریج مرزهای رابطه اصلی را تغییر میدهد. بررسی منابع معتبر نشان میدهد جان گاتمن مشخصاً روی نشانههایی مثل پنهانکاری، درد دل کردن، مقایسه منفی شریک با فرد سوم و انتقال صمیمیت تمرکز دارد.
سناریوی آشنا در اتاق درمان:
- «همسرم میگه هیچ اتفاقی نیفتاده. پس چرا من احساس خیانت میکنم؟»
- میشه بهم بگی دقیقا کدوم رفتار ها آزارت میده یا روشون حساس شدی؟
- خیلی اسمش رو میاره، ازش تعریف میکنه، انگار شده منبع، مرجع و پیامبر زندگیش، حس می کنم دوست داره باهاش وقت بگذرونه، برای دیدنش هیجان زدست، عطر میزنه، به خودش میرسه و خوشحال میشه. اینا نشونه ی این نیست که به لحاظ عاطفی درگیر شده؟
- این رفتار ها قبلا نبود و جدیدن؟ و اینکه درباره این آدم خاص رخ میده؟
- بله متاسفانه…
![خیانت عاطفی]()
خیانت عاطفی
۲. خیانت عاطفی چیست؟
EMR یا رابطه ی فرازناشویی به 3 شیوه رخ می دهد: عاطفی، جنسی و ترکیبی. در حالت اول که موضوع مقاله ی جاریست، فرد متاهل صمیمیت و نزدیکی عاطفی که به مرز های رابطه ی متاهلی صدمه می زند را تجربه می کند. برای شفافیت بیشتر می توان مثال های زیر را مطرح نمود: پیام های احوال پرسی بی جا، چت ها و تلفن های غیر ضروری، ملاقات های غیر ضروری، چک کردن دائم پروفایل فضای مجازی و دنبال کردن مداوم آن، گرفتن تولد، تهیه ی هدیه های غیر ضرور، پخت غذا برای فرد، اشتغال ذهنی فراوان با فرد، درددل و به اشتراک گذاری مکنونات قلبی با فرد بویژه مسائل خصوصی زندگی، وقت گذرانی و…
بررسی منابع معتبر نشان میدهد جان گاتمن زوج درمانگر معروف مشخصاً روی نشانههایی مثل پنهانکاری، درد دل کردن، مقایسه منفی شریک با فرد سوم و انتقال صمیمیت تمرکز دارد.
۳. هر صمیمیتی خیانت عاطفی نیست
بیایید چند نکته را به اتفاق بررسی کنیم. اول اینکه می توان برای مرز های رابطه 3 حالت را تعریف نمود. ارتباط اجتماعی، مرز مبهم و خیانت عاطفی.
ارتباط اجتماعی: روابط در چهارچوب همسایگی؛ همکاری؛ فامیلی و… تعریف می شود. صمیمیتی فراتر از آن رخ نمی دهد و تمامی اتفاقات و ارتباطات شفاف و عریان بوده و از آن «اسم» فراتر نمی رود.
مرز مبهم: درددل های عاطفی، به شکلی که این ارتباط به محل دریافت حمایت عاطفی تبدیل می شود. پیام های صمیمانه خارج از چهارچوب مثل این که «کاش الان پیشم بودی» یا «دلم برات تنگ شده». وی مدعیست چیزی بین ما نیست، اما چت ها را پاک می کند. همان طور که میبینید، در مثال های فوق پدیده ی «ابهام» به روایت سایه افکنده.
خیانت عاطفی: مرز های رابطه ی متاهلی به عریانی زیر پا گذاشته می شود، برای مثال زمانی که خبر خوبی دریافت شده، قبل از همسر، آن فرد مطع می شود. در شرایط دشوار و نیاز به همدلی باز هم نفر سوم کسیست که از وی همدلی و نوازش دریافت می شود و نکته ی بسیار مهم اینجاست که انرژی عاطفی و توجه و تمرکز به این فررد منتقل یا به عبارتی فرافکن می شود.
۴. تفاوت خیانت عاطفی و جنسی
مورد | خیانت عاطفی | خیانت جنسی |
|---|---|---|
صمیمیت عاطفی | بالا | ممکن است وجود داشته باشد |
پنهانکاری | معمولاً مهم | معمولاً مهم |
رابطه جنسی | الزامی نیست | وجود دارد |
وابستگی به فرد سوم | ممکن است شدید باشد | ممکن است وجود داشته باشد |
۵. ۹ نشانه خیانت عاطفی
نشانه ها: از کجا بفهمیم که وارد چنین ماجرایی شده ایم؟ اگر شک دارید یا گیج شده اید، این سوال ها را از خود بپرسید: آیا من دائم به نفر سوم فکر می کنم؟ آیا تصویر پردازی می کنم؟ با او از آرزو ها و برنامه های مشترک آینده صحبت می کنم؟ آیا درباره ی احساس و محتوای هیجاناتم پنهان کاری می کنم؟ آیا چت هایمان را پاک می کنم؟ آیا قرار ملاقات های پنهانی داریم؟ آیا در ساعات غیر معمول همچون شب با یکدیگر صحبت می کنیم؟
مثال(جهت حفظ حریم خصوصی هویت ها کاملا تغییر یافته اند)
- اگر این بار برم شهرشون باید ببینمش، به بهانه ی سوغاتی فکر می کنم یه چند ساعتی با هم بریم کافه.
- فکر می کنی همسرت بفهمه اوکیه؟
- لزومی نداره اون بفهمه، اگرم بفهمه خوب ما دوستیم و این چیز غیر عادی نیست.
- حداقل ما دو نفر می دونیم که اون آدم به صراحت به تو گفته که میخواد با تو رابطه جنسی داشته باشه.
- آره، ولی غلط کرده، من نمیگذارم به آرزوش برسه. خیلی عوضیه که زن داره و همزمان میخواد با من باشه.
- دقت کردی که با همین آدمی که میگی «عوضیه» میخوای بری کافه؟
- اون نباید بیاد.
- 50 درصد ماجرا اونه، سهم تو این وسط چیه؟
- سکوت…
همان طور که می بینید بعضی وقت ها فرد به لحاظ هیجانی درگیر هست، اما با مکانیسم های دفاعی همچون «انکار» هیجان خود را به قول امروزی ها «گردن نمیگیرد». و از آن طرف با مکانیسم «فرافکنی» سهم و مسئولیت خود در اتفاقی که در حال رخ دادن است، به گردن طرف مقابل پروجکت می کند.
۶. بعد از کشف خیانت عاطفی چه کار کنیم؟
تجربه ی بیش از 10 ساله ی نگارنده نشان می دهد که پس از کشف ماجرایی بی وفایی، اولین سوال مراجع چنین است: من چه کنم؟ او چه کند؟ ما چه کنیم؟ راه حل جداییست؟ آیا با همه مطرح کنم؟ آیا به پلیس زنگ بزنم و…
کارهایی که بهتر است انجام دهید
۱. قبل از تصمیم نهایی، واقعیت را از حدس جدا کنید. به عبارتی به شکل شفاف، عریان و مستند مرز بین واقعیت و خیال را جدا کنید. شاید پرسیدن برخی سوالات دشوار باشد، اما زیستن با ابهامات دشوار تر است.
۲. درباره رفتار مشخص صحبت کنید، نه شخصیت طرف مقابل.
۳. مرزهای رابطه را روشن کنید. این که چه رفتاری پذیرفته هست یا نیست تعارف نمی کنیم.
۴. درباره رابطه با فرد سوم شفاف صحبت کنید.
۵. ببینید آیا طرف مقابل مسئولیت رفتارش را میپذیرد یا خیر. اگر فرد از مکانیسم های دفاعی همچون انکار، دلیل تراشی یا فرافکنی استفاده می کند، کار درمان دشوار تر خواهد بود. اما اگر وی با کمال تواضع مسئولیت اتفاقی که افتاده را می پذیرد، انگیزه ی درمان دارد و بار آن را به دوش می کشد، می توان به نتیجه ی جلسات بسیار امیدوارتر نگریست.
۶. درباره نیازهای برآوردهنشده رابطه صحبت کنید. البته که تامین نشدن نیاز ها مجوزی برای زیر پا گذاشتن مرز ها نمی باشد.
۷. اگر گفتوگو دائماً به بحث و جدل های بی حاصل تبدیل میشود، کمک تخصصی بگیرید.
۷. بعد از کشف خیانت عاطفی چه کارهایی نکنیم؟
![❌]()
گوشی را تبدیل به ابزار بازجویی نکنید
گوشی را تبدیل به ابزار بازجویی نکنید![❌]()
در همان روز اول درباره طلاق تصمیم نگیرید
![❌]()
برای انتقام وارد رابطه دیگری نشوید، چنین تصمیمی خطرناک ترین کار ممکن است. موضوع حتی رابطه نیست، موضوع سلامت جسم و روح شخص شماست. ممکن است با فرد یا افرادی وارد ارتباط عاطفی یا جنسی شوید که پیامد های جسمی و روحی جبران ناپذیری برای شخص شما داشته باشد.
![❌]()
موضوع را بلافاصله برای همه خانواده تعریف نکنید. ممکن است به هر دلیلی شما تصمیم به بازسازی رابطه داشته باشید، اما اطلاع داشتن اطرافیان شما را در شرایط سخت تری قرار دهد.
![❌]()
طرف مقابل را با توهین و تحقیر مجبور به اعتراف نکنید
![❌]()
مسئولیت خیانت را با «تو باعث شدی» توجیه نکنید. اگر مرز ها را شکسته اید، مسئول صفر تا صد این اتفاق، فرد مرتکب است، پس به هیچ عنوان وارد دلیل تراشی و فرافکنی نشوید.
![❌]()
بدون مشخص شدن واقعیت، خودتان را مقصر ندانید. اگر طرف مقابل مرز ها را شکسته است، در خودتان دنبال دلیل نباشید.
![❌]()
رفتن به سراغ نفر سوم و حذف وی: در کمال تاسف در بسیاری از موارد موضوع نفر سوم نیست. اگر این نفر سوم را حذف کردیم، احتمالا بایستی منتظر نفر سوم بعدی باشیم، درباره ی وی قرار بر چه اقدامیست. در بسیاری از مواقع مساله در خود رابطه و یا فرد بی تعهد می باشد نه الزاما نفر سوم.
۸. آیا باید گوشی همسرم را چک کنم؟
پس از خیانت، نیاز به اطمینان و شفافیت کاملا طبیعیست. مسئول این اعتماد سازی فرد مرتکب است. جان گاتمن در روند بازسازی اعتماد، بر شفافیت و رفتارهای قابل اعتماد تأکید دارد. بنابراین هوشمندانه ترین و صادقانه ترین رفتار، در اختیار قرار دادن داوطلبانه گوشی تلفن همراه در اختیار همسر است، بدون هر گونه بازی روانی.
۹. آیا خیانت عاطفی قابل ترمیم است؟
این چراغ های سبز بسیار مهم اند:
پذیرش مسئولیت
قطع رابطه با فرد سوم
شفافیت
ابراز پشیمانی واقعی
پاسخگو بودن به سؤالات
آمادگی برای تغییر
در طرف مقابل متغیر های زیر نشانه های نا مساعدی هستند:
انکار
ادامه پنهانکاری
سرزنش شریک و حالت تهاجمی و تدافعی
تکرار خیانت
بیتفاوتی نسبت به آسیب وارد شده و ناچیزپنداری آن
جان گاتمن هم تأکید میکند که بازسازی اعتماد با ادعای تو خالی اتفاق نمیافتد؛ اعتماد از رفتارهای قابل اتکا و تکرارشونده ساخته میشود.
۱۰. روایت دوم(جهت حفظ حریم خصوصی هویت ها کاملا تغییر یافته اند)
- مسئله فقط این نیست که «آیا خیانت کرده»، من الان به زمین و زمان بدبین شدم. یعنی تو کل این مدت داشتم از کلی آدم بازی می خوردم و هیچ کسی به روش نمی آورد. الان با اعتمادی که از بین رفته چه کنم؟
- وضعیت خیلی سختیه. نزدیک ترین آدم زندگیت پیمان شکنی کرده و طبیعیه که احساس نا امنی بکنی. اینجا ما باید ببینیم که او چقدر به بازسازی این اعتماد باور واقعی و مسئولانه داره. میخوای تست کنیم؟
- برام دردناک و سخته ولی فکر می کنم ارزشش رو داشته باشه.
۱۱. چه زمانی زوجدرمانی لازم است؟
سه چراغ سبز:
وقتی هر دو نفر هنوز میخواهند رابطه را حفظ کنند.
وقتی گفتوگو بدون جدل ممکن نیست.
وقتی اعتماد از میان رفته و نمی دانید که طور آن را بازسازی کنید.
